Pressroom

2001-08-01
Znaczenie technik analizy finansowej
Niezbędnym warunkiem efektywnego działania firmy jest analiza osiąganych rezultatów gospodarowania. Kierownictwo, aby sprawnie zarządzać powierzonym mu majątkiem, musi posiadać dobre rozeznanie rzeczywistej efektywności podejmowanych w przeszłości decyzji. Uzyskiwane wyniki mogą bowiem bądź to narzucać konieczność zmiany dotychczasowych sposobów działania, bądź też potwierdzić słuszność prowadzonej polityki.
Analiza osiąganych wyników gospodarowania jest jednak przede wszystkim niezbędna dla właścicieli, którzy na jej podstawie mogą dokonać oceny kierownictwa i podjąć odpowiednie decyzje. Jednak aby taką analizę przeprowadzić, niezbędna jest znajomość odpowiednich technik i metod.
"Tradycyjne" podejście do problemu analizy finansowej
Opiera się ono na sprawozdaniach finansowych, zestawiających dane o działalności gospodarczej firmy na koniec okresu, czyli bilansie lub za pewien okres (rachunek zysków i strat, rachunek przepływów pieniężnych). Te trzy dokumenty można we wstępnej fazie analizy badać, biorąc pod uwagę ich strukturę i dynamikę w porównaniu do lat poprzednich. Informacje uzyskane na tym etapie analizy pozwolą nam stwierdzić jak firma się rozwija, realizując procesy inwestycyjne i jaka jest zyskowność prowadzonej przez nią działalności.
Drugim etapem "tradycyjnej" analizy finansowej jest analiza wskaźnikowa, która sprowadza się do obliczenia szeregu relacji między wielkościami zawartymi w bilansie oraz rachunku zysków i strat. Dzięki niej otrzymujemy zestaw wskaźników charakteryzujących różne obszary działania firmy. W literaturze finansowej można najczęściej spotkać się z następującymi grupami: wskaźniki płynności (zdolności firmy do regulowania swoich zobowiązań), wskaźniki szybkości obrotu (pomiar efektywności wykorzystywanych zasobów firmy), wskaźniki zadłużenia (stopień zadłużenia firmy w odniesieniu do różnych grup aktywów lub kapitałów), wskaźniki rentowności (zdolność firmy jako całości, bądź też jej poszczególnych składników majątkowych, kapitałów do generowania zysku) i wskaźniki rynku kapitałowego. W celu dokonania obiektywnej i rzetelnej oceny firmy na podstawie wskaźników finansowych, należy je porównać do wielkości wzorcowych, którymi mogą być wielkości historyczne, planistyczne oraz wskaźniki osiągane przez inne firmy działające w tej samej branży.
"Tradycyjne" podejście do problemu analizy finansowej z jednej strony charakteryzuje się stosunkowo dużą prostotą, z drugiej jednak ma pewne wady. Do podstawowych wad można zaliczyć:
Po pierwsze ? zysk ? parametr często uznawany za podstawowy miernik efektywności gospodarczej przedsiębiorstwa jest liczony w sposób memoriałowy, nie uwzględniający wielu realnych wpływów i wydatków jakie ponosi firma w danym okresie. Z jednej strony eliminuje tą wadę Rachunek Przepływów Pieniężnych, który mówi: "Zysk jest opinią, gotówka jest faktem". Z drugiej zysk ten jest wykorzystywany do wyliczenia wskaźników rentowności, co może powodować zaburzenia w ich interpretacji.
Po drugie - oceniając kondycję firmy z wykorzystaniem metody wskaźnikowej należy w sposób bardzo ostrożny odnieść się do porównywalnych wielkości ? trzeba przede wszystkim zwrócić uwagę na sposób ich liczenia i zadać sobie pytanie: Czy są one liczone w sposób jednorodny?
Po trzecie - bilans może nie zawierać wszystkich składników majątkowych jakie firma wykorzystywała do realizacji swoich działań ? składniki pozabilansowe tj. majątek będący w leasingu operacyjnym - konsekwencją pominięcia tego zagadnienia może być zawyżony poziom wskaźnika rentowności majątku ROA. Po czwarte - należy pamiętać, że wskaźniki stanowią system "naczyń połączonych" i dlatego ocena działania firmy nie powinna się dokonywać na podstawie wskaźnika jednostkowego (a więc należy liczyć ich wiele).
Po piąte - na podstawie tak uzyskanych informacji nie możemy porównywać firm działających w różnych branżach, sektorach - firm o odmiennym charakterze działalności. Każda bowiem branża charakteryzuje się innym poziomem tego samego wskaźnika, np. huty będą charakteryzowały się zdecydowanie:
- wyższym poziomem wskaźnika płynności ogólnej - wysoki poziom zapasów
- niższym wskaźnikiem rentowności majątku (wysoki poziom majątku trwałego), aniżeli firmy zajmujące się dystrybucją owoców, gdzie: wskaźnik płynności ogólnej powinien utrzymywać się raczej na niskim poziomie (bardzo niskie poziomy zapasów - towary łatwo psujące się), a wskaźnik rentowności majątku powinien być wysoki - ze względu na niski poziom majątku trwałego (środki transportu, baza magazynowa itp.).
EVA jako miernik oceny działalności firmy
Przedmiotem zainteresowania teorii i praktyki w zakresie finansów była, jest i będzie próba skonstruowania jednego wskaźnika, który w sposób bardzo rzetelny i obiektywny pozwoli na:
- ocenę kondycji ekonomicznej firmy
- porównywanie wyników finansowych różnych firm (niekoniecznie działających w tej samej branży).
Najczęściej taką rolę odgrywał zysk. Jednak należy pamiętać, że ta kategoria ekonomiczna jest liczona memoriałowo, a co ważniejsze nie odzwierciedla w pełni nadrzędnego celu, jaki powinien przyświecać funkcjonowaniu firmy, czyli: MAKSYMALIZACJA MAJĄTKU WŁAŚCICIELA
Zysk zawarty w rachunku wyników (i w bilansie) zgodnie z przepisami księgowymi uwzględnia tylko i wyłącznie koszty finansowania kapitałami pożyczkowymi. W kosztach finansowych znajdują się odsetki do zapłacenia od zaciągniętych przez firmę kredytów i pożyczek. Kosztów pozostałych źródeł finansowania, czyli kapitałów własnych nie uwzględniono w ogóle ? to źródło finansowania potraktowano jako darmowe.
Jak pokazują analizy, bardzo często bywa tak, że zyski jakie firma wykazuje w swych dokumentach finansowych są niewystarczające, aby pokryć oczekiwania właścicieli (dostawców kapitałów własnych). I właśnie tę podstawową wadę "tradycyjnie" rozumianej analizy finansowej eliminuje koncepcja Ekonomicznej Wartości Dodanej.
Zgodnie z tą koncepcją, dopóki przedsiębiorstwo nie zarobi tyle pieniędzy, by pokryć koszt wykorzystanego kapitału, dopóty przynosi ono stratę. I nieważne jest to, że płaci podatki, tak jakby osiągała prawdziwy zysk, ponieważ w rzeczywistości oddaje wszystkim dostawcom swoich kapitałów mniej aniżeli od nich bierze.
Z matematycznego punktu widzenia EVA równa się różnicy pomiędzy zyskiem operacyjnym po opodatkowaniu, a wyrażonym kwotowo kosztem wszystkich kapitałów zaangażowanych w firmie (a więc kapitałów własnych i obcych) i wyraża się wzorem:
EVA = Zysk operacyjny (po opodatkowaniu) - Koszt kapitałów zaangażowanych w przedsiębiorstwie
Jak widzimy, wskaźnik ten opiera się na wielkości zysku operacyjnego (realizowanego na podstawowej działalności przedsiębiorstwa), który następnie porównywany jest z kosztem kapitałów zaangażowanych w przedsiębiorstwie. Jeżeli wartość zysku przewyższa koszt kapitału, oznacza to przyrost majątku akcjonariuszy powyżej pewnego minimalnego poziomu, nazywanego często wymaganą przez właścicieli stopą zwrotu. W sytuacji gdy zysk operacyjny jedynie pokrywa koszty wykorzystanych kapitałów, to ekonomiczna wartość dodana jest równa zeru ? wartość akcjonariuszy nie zmieniła się. Istnieje jeszcze trzecia możliwość ? wartość zysku operacyjnego jest mniejsza niż koszt kapitałów ? w takiej sytuacji następuje ubytek wartości dla akcjonariuszy ? przedsiębiorstwo nie tworzy zasobów, ale je niszczy.
Licząc parametr EVA, dąży się do wyeliminowania możliwych księgowych "zafałszowań", wynikających z realizacji określonej polityki bilansowej, w związku z czym każdy z elementów przytoczonej formuły koryguje się. Korekty te polegają na przekształceniu wartości księgowej w wartość ekonomiczną. Aby to uzyskać, należy dokonać: wyceny rzeczywistego zysku operacyjnego uzyskanego jedynie na działalności operacyjnej, np. wycena skorygowanego podatku dochodowego, który nie uwzględnia osłon z tytułu włączenia kosztów finansowania (odsetki od kredytu) w ciężar kosztów uzyskania przychodów,
wyceny wielkości wszystkich kapitałów (bilansowe i pozabilansowe) jakie zostały wykorzystane do finansowania działalności przedsiębiorstwa,
wyceny kosztów wszystkich kapitałów finansujących firmę.
Twórcy EVA - Stern Stewart & Co - wyróżnili blisko 170 korekt. Jednak podstawowe znaczenie dla prawidłowego wyliczenia tego parametru ma około 12 z nich. Dodatkowo warto pamiętać, że wykorzystanie poszczególnych korekt powinno być uzależnione od specyfiki danego przedsiębiorstwa i jego potrzeb wewnętrznych.
Podobnie jak i "tradycyjne" metody wykorzystywane w procesie analizy ekonomicznych efektów działania przedsiębiorstwa również EVA posiada zalety i wady. Do zalet z pewnością można zaliczyć to, że: analizuje wyniki z punktu widzenia dostarczycieli kapitału,
pokazuje w sposób jasny i czytelny, czy przedsiębiorstwo marnotrawi, czy też pomnaża majątek właścicieli,
pozwala porównywać przedsiębiorstwa z różnych dziedzin gospodarki - jedynym kryterium jest stopień zaspokojenia wymagań dostarczycieli kapitału, jest stosunkowo prosty do wyliczenia, a jego konstrukcja jest przejrzysta i czytelna, jest pojedynczym miernikiem,
EVA to nie tylko wskaźnik, ale również filozofia działania.
Z kolei do wad można zaliczyć: dla sporządzenia korekt musimy mieć dostęp do informacji, których nie można wprost odczytać z bilansu, czy rachunku wyników, np. wartość majątku objętego leasingiem operacyjnym, poziom rezerw na należności itp.
nie można porównywać poziomu wskaźnika EVA dwóch firm - liczonego przez różne podmioty - każdy z nich może ustalić inny zestaw korekt, w związku z czym uzyskane wyniki mogą być nieporównywalne.
Nazwa Economic Value Added (EVA) jest zastrzeżona znakiem handlowym przez twórców tej koncepcji - nowojorską firmę konsultingową Stern Stewart & Co.
Nowy Przemysł